Geen Vlaamse pizza’s meer
21Nov10
Het is exact 10 jaar geleden (november 2000) dat ik als toenmalig CVP-fractieleider in het Vlaams Parlement fulmineerde tegen de beslissing van de toenmalige Regering Dewael om aan elke Vlaamse belastingplichtige jaarlijks een korting toe te kennen op de personenbelasting van 2.500 BF. Omgerekend per maand ging het om een korting van ongeveer 200 BF (of 5 euro). Ik noemde het smalend het decreet op één pizza gratis per maand of enkele pintjes gratis per week.
Het “pizza-decreet” kostte de toenmalige begroting 235 miljoen euro maar had geen enkele economische of sociale betekenis (naar verhoging van koopkracht of activiteitsgraad) en werd ook maar slechts eenmaal toegepast voor het aanslagjaar 2001. In 2002 kwam Stevaert op zijn élan van “gratis” bussen op de proppen met zijn afschaffing van het kijk-en luistergeld. De afcentiemen gingen terug naar af. “Gratis tv-kijken als antwoord op 9/11” fulmineerde ik opnieuw in het Vlaams Parlement. Het ging toen om 250 euro per gezin ( 10.000 BF) en kostte de Vlaamse begroting 500 miljoen euro. Het tastte de beleidsmarges van de Vlaamse Regering aan en leidde tot een zwaar conflict met de onderwijsbonden ( De Gucht had gezegd dat de afschaffing van het kijk-en luistergeld in de plaats kwam van de gevraagde loonsverhogingen) en met de welzijnssector die wees op de groeiende wachtlijsten in de sector van de gehandicapten, de rustoorden en de kinderopvang. Mieke Vogels noemde de afschaffing van het kijk-en luistergeld de “gifbeker” voor de non-profitsector en maakte een einde aan haar “vogeltjesdans”.
Eind 2003 was de Vlaamse kas trouwens leeg en tijdens de verkiezingscampagne van 2004 stelde CD&V- N.VA dat ze het geld in de toekomst prioritair zou besteden aan investeringen in de sociale sector, onderwijs, infrastructuur en innovatie.
Onder druk van de VLD van Somers en De Gucht kwam er bij de vorming van de Vlaamse Regering o.l.v. Leterme toch een nieuwe Vlaamse belastingverlaging voor de “werkende Vlaming” tot stand onder de vorm van een jobkorting. Vermits er in de loop van 2004-2007 weinig vrije beleidsruimte was werd de toepassing ervan verschoven naar het einde van de legislatuur in 2009 (vlak voor de Vlaamse verkiezingen). Het ging om een belastingvoordeel van 300 euro voor alle Vlaamse werknemers ( kostprijs 750 miljoen euro) . Persoonlijk was ik hiermee niet gelukkig tijdens de regeringsonderhandelingen en bleef ik een “koele minaar” van de jobkorting maar Yves Leterme wou hierover absoluut een deal met De Gucht om zijn Regering met de liberalen te kunnen starten.
Toen de Regering Peeters bij haar aantreden in 2009 geconfronteerd werd met de noodzaak om 2 miljard euro te besparen om tegen 2011 opnieuw een begroting in evenwicht te bereiken viel de jobkorting weg voor alle verdieners boven de 18.500 euro. Ook deze belastingverlaging hield dus maar 1 jaar stand. Vrijdag besliste de Vlaamse Regering om eveneens voor de lagere inkomens deze jobkorting ( nog maximum 125 euro) volledig af te schaffen omdat ze haar doel miste en geen enkele bijdrage leverde aan het bestrijden van de werkloosheidsval.
10 jaar Vlaamse belastingpolitiek is geen voorbeeld van “goed bestuur”. De Vlaamse kortingen werden in 2001 en 2009 telkens voor 1 jaar toegepast en dan weer afgeschaft. Ook voor de volgende jaren moet men zich weinig illusies maken. De betalingsnoden in sectoren als welzijn (de wachtlijsten), scholenbouw, wetenschappelijk onderzoek, waterbeleid, onderhoud wegen, sociale huisvesting , enz. zijn enorm .De alternatieve financiering en PPS- constructies om de Antwerpse mobiliteitsplannen te financieren ( 3,2 miljard euro) en de scholenbouw ( 1,5 miljard euro) zijn gebouwd op een bijzonder wankele financiële basis en zullen de Vlaamse begroting in de toekomst zwaar belasten.
De Vlaamse schuld is ingevolge de financiële crisis en de economische terugval opgelopen tot 7 miljard euro. De nulschuld van eind 2008 hield maar enkele weken stand…Daarenboven kampt de Vlaamse begroting met een belangrijke impliciete schuld van 8,6 miljard euro ( d.i. het verschil tussen vastleggingsmiddelen en de voorziene betalingskredieten). In 2008 en 2009 is er forse toename geweest van de impliciete schuld van 1,2 miljard of 15% door een te expansief begrotingsbeleid .Het gaat hier om een structureel probleem dat de Vlaamse begroting een groepad heeft van haar primaire uitgaven dat ver uitstijgt boven de structurele groei van de ontvangsten.
De VLD trekt aan de alarmbel maar is zelf mee verantwoordelijk voor de ontsporing in 2008-2009 en was Dirk Van Mechelen zelf geen minister van Financiën ten tijde van de financiële crisis? Zijn kritiek klinkt ongeloofwaardig als hij tegelijk pleit voor minder belastingen, te weinig uitgaven en betalingsachterstand, een te hoge schuld en te weinig reserves.
Anderzijds is ook de Vlaamse Regering dezer dagen “niet goed bezig”. Ze deed behoorlijk werk met de besparingsoperaties (in 2011 opnieuw 376 miljoen euro met de zgn. kaasschaafmethode) maar elke dag duiken berichten op van betalingsnoden in o.m. kinderopvang , IWT, AGION, socio- culturele sector. In het Vlaams Parlement moet de Vlaamse Regering zich bijna wekelijks verantwoorden voor uitschuivers van haar ministers en ze heeft duidelijk niet de middelen om een aantal beloftes na te komen. Het valt bovendien met de dag meer op dat ze geen duidelijk project heeft. Vlaanderen in Actie (VIA) mist visibiliteit en werkt te versnipperd over tientallen projecten en is niet erg mobiliserend. De Vlaamse regering heeft nog 3,5 jaar voor zich maar is duidelijk op zoek naar haar “tweede adem” of beter “eerste adem”.
Zelf ben ik voorzitter van de Commissie Financiën en Begroting en zal dinsdag officieël van de Minister van Begroting moeten vernemen dat de begroting zal worden geamendeerd met een afschaffing van de jobkorting. Ten gronde heb ik hiermee geen probleem; ik was steeds een groot scepticus van de economische en sociale impact van die maatregel . Maar in de 25 jaar dat ik lid ben van de Begrotingscommissie heb ik nooit meegemaakt dat een ingediende begroting nog ingrijpend werd gewijzigd door de Regering nog vóór ze wordt gestemd en dit zelfs zonder overleg met de meerderheidsfracties. Toen ik dat in de Commissie vorige week zei als voorzitter merkte ik dat de Regering niet “happy” was. Maar moet het Vlaams Parlement niet meer op zijn strepen staan?
De euforie rond de gezonde Vlaamse financiën is voorbij. En de harde waarheid is dat een nieuwe financieringswet niet “het hemelse mana” zal brengen dat sommigen enkele maanden terug hadden beloofd. In de toekomst dus ook geen Vlaamse pizza’s meer…