Onderzoekscommissie niet uitsluiten
25Oct09
Het Vlaams Parlement heeft zijn start niet gemist: pittige debatten, stevige interventies en een parlementair halfrond dat steeds goed gevuld is. Voorzitter Jan Peumans kan een tevreden man zijn. Nu VLD de oppositierangen van VB, Groen! en VLD heeft vervoegd, krijgt het Vlaams Parlement opnieuw meer spankracht.
Ook de nieuwe fractieleiders (Vereeck van LDD en Wattheew van Groen) hebben duidelijk geen pleinvrees. Bij de VLD is de regeringsbladzijde omgedraaid en gaan de ex-ministers samen met Gatz en Annick Deridder onmiddellijk ten aanval. Met N-VA en SP.A, die van het forum van het Vlaams Parlement ongetwijfeld zullen gebruik maken om de federale regering te bekampen, is ambiance verzekerd.
De echte test van het nieuwe elan komt echter als het werk te gronde moet gebeuren. In november komen de bespreking van de begroting 2010 en de beleidsnota’s 2009-2014 er aan. Als voorzitter van de Commissie Algemeen Beleid, Begroting en Financiën ben ik benieuwd hoe de debatten zullen verlopen. Hier zijn geen camera’s in de buurt en kunnen de parlementsleden (40% zijn nieuw) bewijzen dat ze inhoudelijk iets in hun mars hebben.
Woensdag a.s. staan op de agenda van de plenaire vergadering de moties van Groen, LDD en VB over de oprichting van een onderzoekscommissie in het Vlaams Parlement over de werking van de BAM en het Antwerps Masterplan.
De Vlaamse Regering Peeters heeft beslist om in 7 werkgroepen te zoeken naar oplossingen voor het Duurzaam Antwerps Mobiliteitsprobleem. Maar voor het Vlaams Parlement is hier blijkbaar geen rol weggelegd. Dit roept vragen op.
Alle politieke partijen hebben in dit dossier boter op hun hoofd en zijn terecht bang van partijpolitieke en persoonlijke afrekeningen in een gemediatiseerde parlementaire onderzoekscommissie .Hierbij wordt verwezen naar de jongste Fortis-onderzoekscommissie in de Kamer die niet verder kwam dan wat persoonlijke verdachtmakingen zonder beleidsrelevantie.
Toch zijn er andere voorbeelden. De laatste twee onderzoekscommissies in het Vlaams Parlement (KS in 1993 en Scheepskredieten in 2000) verliepen op een serene manier en resulteerden in een grondige aanpassing van het economisch beleidsinstrumentarium. Zelf was ik bij beide Commissies nauw betrokken ( bij KS als CVP-fractieleider en bij de scheepskredieten als “beschuldigde” minister van Economie in de jaren negentig) en mijn ervaring is dat, eens men loskomt van partijpolitieke spelletjes, een onderzoekscommissie een belangrijk middel kan zijn om het bord van een periode af te vegen en een nieuw beleid uit te tekenen.
Voor het Antwerps dossier bieden zich hier ook opportuniteiten aan.
Iedereen is het erover eens dat met de huidige Vlaamse decreetgeving inzake ruimtelijke ordening en leefmilieu het nagenoeg onmogelijk is in Vlaanderen grote infrastructuurprojecten te realiseren. Steeds weer kunnen individuen en belangengroepen hun gelijk halen bij de Raad van State en dossiers eindeloos blokkeren. Ligt hier geen grote taak voor het VP om onze decreten aan te passen?
Ook begrotingstechnisch moet het Parlement nagaan hoe de overheid moet omgaan met Private-Publieke Samenwerking. De BAM is opgericht om de werken in Antwerpen buiten de Vlaamse Begroting te houden, maar van Europa moeten ze volgens haar begrotingsregels in de begroting worden opgenomen als de Vlaamse Regering de projecten stuurt en de risico’s draagt. In het Vlaams Parlement kwam deze problematiek al herhaaldelijk aan bod maar de Vlaamse regering bleef doorgaan met haar financieringstechniek die voor Europa niet aanvaardbaar is en op termijn de reguliere Vlaams begroting zwaar zal belasten als het project op kruissnelheid komt.
Moet de Vlaamse regering voor infrastructuurwerken terug werken met de eigen administratie of zoals nu met een delegatie naar afzonderlijke vennootschappen met leden van een raad van bestuur die zich in naam van de Vlaamse Regering engageren voor mega-projecten die mee worden gefinancierd met belastinggeld? Wie is hier uiteindelijk verantwoording verschuldigd?
Wat is het lot van de bestedingen die gebeurden in voorbereiding van de werken aan het BAM -tracé (75 miljoen euro)? Wat met de mogelijke schadeclaims t.a.v. de Vlaamse overheid (bij niet uitvoering van het BAM-tracé) die worden geraamd op 300 miljoen euro?
Al deze vragen verdienen meer dan een oppervlakkig debat tussen meerderheid en oppositie in de plenaire vergadering. Het gaat hier over de manier waarop we in de toekomst als Parlement en Vlaamse overheid budgettair en decretaal zullen omgaan met grote infrastructuurwerken.
Het verleden heeft bewezen dat onderzoekscommissies een dynamiek kunnen creëren waar het overheidsbeleid een nieuwe en aangepaste structuur kan krijgen die duurzame oplossingen mogelijk maakt.
Ik hoop dat het Vlaams Parlement woensdag niet zomaar de voorstellen van Groen, VB en LDD wegstemt maar in consensus tussen alle partijen van meerderheid en oppositie zoekt naar een manier waarop het Vlaams Parlement kan bijdragen tot een nieuw decretaal en budgettair beleidskader. Overhaasting ruikt naar partijpolitieke exploitatie maar een onderzoekscommissie nu al a priori uitsluiten zou fout zijn. Ook Carl Decaluwé (CD&V) en Bart Dewever (N-VA) deelden die mening tijdens het jongste BAM-debat in het VP.
Daarom is het best zijn tijd te nemen om precies te omschrijven wat de doelstellingen zijn van een dergelijke commissie.
Een onderzoekscommissie is het machtigste wapen waarover een Parlement beschikt. Het moet dan ook met de nodige ernst en sereniteit worden aangepakt.