Het vechtfederalisme van Maddens
21Oct09
Inleiding van Eric Van Rompuy op het boek van Bart Maddens
“Omfloerst separatisme”.
Ik ben blij dat de uitgeverij Pelckmans mij de kans biedt als inleider te fungeren van een boek dat voor een stukje ook mijn eigen politieke geschiedenis is van de jongste jaren.“Splits BHV nu” en de institutionele “Big Bang” zijn mijn politieke handelsmerken maar van beide communautaire streefdoelen is voorlopig niets terechtgekomen. Wat liep er fout en welke is van Vlaamse zijde de strategie om de huidige institutionele impasse te doorbreken?
Professor Maddens is een academicus die in zijn boek glashelder de communautaire geschiedenis van de jongste 10 jaar in dit land analyseert maar hij doet meer dan dat. Hij geeft een strategie aan hoe de Vlaamse doelstellingen (vervat in de 5 resoluties van het Vlaams Parlement) kunnen worden gerealiseerd. Zijn visie heeft al zijn weg gevonden in het politieke milieu als de “Maddens-doctrine”. Het boek geeft inzicht in deze vernieuwde opstelling van de Vlaamse Beweging.
Professoren in de politicologie krijgen in Vlaanderen de jongste jaren - tot grote frustratie van de parlementsleden - ruime media-aandacht en beroepen zich hierbij op hun academische “wetenschappelijkheid” maar ook zij hebben natuurlijk een politieke overtuiging. Zo is professor Maddens een overtuigd Vlaams-nationalist die niet wakker ligt van de ultieme communautaire blokkering en zijn boek besluit: “Op dat moment moet Vlaanderen klaar staan om zelf te nemen waar het recht op heeft, waar zoveel generaties flaminganten voor hebben gestreden en wat vandaag meer dan ooit voor het grijpen ligt: de souvereine Vlaamse Staat”.
Tien jaar terug werden in dit Vlaams Parlement de vijf resoluties goedgekeurd die Vlaanderen moesten leiden naar het confederalisme.
Professor Maddens schetst hoe de Vlaamse paars-groene partijen met de Lambermontakkoorden in 2001 een eerste historische kans hebben gemist op een grote staatshervorming: “door de geldnood van de Franse Gemeenschap structureel te lenigen speelde Vlaanderen zijn enige communautaire hefboom kwijt en werd het akkoord van 2001 - naar woorden van Yves Leterme - maxi-geld voor mini-bevoegdheden.”
Maar de paarse toegevingen hadden in Vlaanderen wel een positief neveneffect. CD&V radicaliseerde en sloot in 2004 een kartel met N-VA dat de 5 resoluties van het Vlaams Parlement als basis nam voor zijn communautaire strategie. Toen Luc Van den Brande en ik - medeauteurs van de Schrikkelnota van 1996 - tijdens de Vlaamse kiescampagne in 2004 deze resoluties de “Big Bang” noemden kregen we striemende verwijten van Yves Leterme maar dat belette niet dat de “5 geboden” ook in 2007 het communautair verkiezingsprogramma van het Vlaams kartel vormden en dit niettegenstaande Koning Albert ze in 2006 had omschreven als “omfloerst separatisme”.
De kern van het boek van Maddens vormt de toetsing van de “Van Rompuy-doctrine”. Herman - niet Eric - verklaarde immers op 21 december 2005 in Knack:
“Bij de volgende regeringsonderhandelingen zal men niets bekomen als niet alle Vlaamse partijen eensgezind zeggen: we treden alleen in een federale regering wanneer die essentiële punten van de staatshervorming worden goedgekeurd. Geen staatshervorming, geen Belgische regering.”
Maddens gebruikt het beeld van het “chicken game” om aan te tonen waarom deze strategie heeft gefaald. Twee chauffeurs rijden op een smalle weg in volle vaart naar elkaar toe en de chauffeur die het eerst uitwijkt is verloren. Het zijn de Vlamingen geweest die in het najaar van 2008 finaal zijn uitgeweken en “het chicken game” hebben verloren.
De CD&V heeft lang op het gaspedaal gedrukt maar door in de Regering Verhofstadt te stappen wisten de Franstaligen dat de Vlamingen niet bereid waren tot het ultieme dreigement: “geen staatshervorming, geen Belgische regering.”
CD&V heeft “verrassend” lang blufpoker gespeeld maar volgens Maddens heeft de staatsraison het gehaald onder druk van de Belgische realpolitici, het ACW, de machtsgeilheid van Leterme, die te snel het Vlaams eisenpakket heeft afgezwakt en niet heeft durven dreigen met het stopzetten van de financiële transfers en separatisme: “waar de staatsman Leterme is mislukt, had de flamingant Leterme misschien kunnen slagen.”
De Van Rompuy-strategie is in 2007 mislukt omdat men hem niet volgde als Verkenner. Toen wou hij ook al een stapsgewijze benadering maar men wou een grote staatshervorming in oranje-blauw met een gewone meerderheid. Fatale fout. Ook De Wever erkent dit. Het is dus niet volledig de chicken game.
Het boek van Maddens gaat er impliciet van uit dat “separatisme” een voor Vlaanderen kosteloos en realistisch alternatief vormt voor het huidig Belgisch institutioneel kader. Zijn visie ligt in de lijn van het Warande-manifest. Dat separatisme ook een zware economische kostprijs kan hebben voor Vlaanderen, de schuldovername een enorme budgettaire last zal meebrengen en een totale bestuurlijke chaos zal veroorzaken, blijft onbesproken. Zolang België bestaat is het ook in het belang van de Vlamingen dat er op federaal vlak bestuurd wordt. Over de jongste financiële en economische crisis lees ik in het boek amper 2 lijnen terwijl de ineenstorting van de financiële markten en de economische en budgettaire gevolgen CD&V moreel hebben verplicht om de leiding van de Belgische regering te nemen zonder staatshervorming. Zonder Belgische regering waren 3 banken failliet gegaan en het spaargeld van miljoenen Vlamingen in rook opgegaan. Zolang België bestaat en de sociale zekerheid, de belastingpolitiek en de gezagsdepartementen federaal worden beheerd, kunnen we niet doen alsof het federaal bestuur een anti-Vlaams beleidsniveau is waar de Vlaamse politici hun verantwoordelijkheid niet moeten opnemen. Hiervoor abdiceren en streven naar het “uitroken” van de Belgische Staat is het welvaartsniveau van de Vlamingen hypothekeren.
De uitslag van de Vlaamse verkiezingen en de jongste opiniepeilingen wijzen uit dat de bevolking heeft gewaardeerd dat CD&V op federaal en Vlaams niveau haar bestuursverantwoordelijkheid heeft opgenomen in moeilijke tijden. Er was geen andere keuze.
Hoe moet het nu verder?
Bij het falen van de “Van Rompuy-doctrine” (die ook Maddens’ eerste keuze was) pleit de auteur nu resoluut voor de Maddens-doctrine. Deze strategie vraagt te wachten met nieuwe onderhandelingen over een staatshervorming tot Wallonië, Brussel en de federale Regering budgettair vragende partij zijn want deze stevenen volgens de auteur - in tegenstelling tot Vlaanderen - af op een budgettair failliet en zullen vroeg of laat bij ons moeten aankloppen. Hier doet Maddens een zware gok want met het stabiliteitspact hebben de verschillende overheden in dit land juist een traject goedgekeurd om tegen 2015 naar evenwichten te gaan. Opent hij hiermee niet de communautaire frigo?
De Vlamingen zijn voortaan ook “demandeurs de rien”. Wel geeft Maddens intussen de raad aan de Vlaamse Regering en het Vlaams Parlement het federaal niveau te bestoken met belangenconflicten om de federale Regering permanent onder communautaire hoogspanning te zetten. Maddens geeft in zijn boek een academische handleiding voor het “vechtfederalisme”. Zo zou het Vlaams Parlement alles in het werk moeten stellen om in het najaar de stemming van de federale begroting- en programmawet te verhinderen via belangenconflicten en te procederen tegen het budgettair “incivieke” gedrag van Wallonië.
Verder lees ik in het boek dat er in de volgende jaren volgens het “explosief” Vlaams Regeerakkoord geen sprake kan zijn van een communautaire dialoog. Hierbij is het uitgesloten dat “op federaal niveau zou worden onderhandeld omdat N-VA dan communautair buiten spel wordt gezet. Met andere woorden: mochten CD&V en SP.A op federaal niveau, achter de rug van N-VA gaan onderhandelen over de staatshervorming dan is het crisis in de Vlaamse regering.”
Dit geldt ook voor BHV waar volgens Maddens een onderhandelde oplossing er toch op neer zou komen dat het effect van de splitsing grotendeels wordt gedaan door Vlaamse toegevingen. “Daarom laat ons gewoon stemmen en bij weigering van de Franstaligen om zich hierbij neer te leggen gaan naar illegale verkiezingen. Dat wordt een boeiend juridisch experiment en het ultieme bewijs dat de Belgische instellingen niet meer werken.”
Hij besluit: “Laten we rustig toekijken hoe de federale regering zonder Vlaamse meerderheid verder aanmoddert. Ofwel zullen de Franstaligen over een paar jaar zelf smeken om een nieuwe staatshervorming ofwel implodeert het Belgisch systeem. In beide gevallen winnen de Vlamingen.”
Wie het boek leest kan zich niet van de indruk ontdoen dat Maddens niet langer gelooft dat de Belgische instellingen op een ordentelijke en onderhandelde manier kunnen worden aangepast aan de confederale realiteit. Zijn “vechtfederalisme” is een “omfloerste” strategie voor separatisme. En zijn interpretatie van het “explosief” Vlaams regeerakkoord is duidelijk deze van De Wever en N-VA en niet van Kris Peeters en CD&V.
De lakmoesproef van de Maddens-doctrine zal er vroeger komen dan gedacht. In maart 2010 dient er zich met BHV opnieuw een “chicken-game” aan. Komt er een voor Vlaanderen aanvaardbare onderhandelde oplossing of gaan we naar een clash die leidt tot onwettige verkiezingen? Volgt de Vlaamse Regering en het Vlaams Parlement de Maddens-doctrine en ontketenen ze in het najaar belangenconflicten tegen de federale begrotingsontwerpen?
Dit boek heeft de verdienste dat Maddens nu een academisch handboek heeft geschreven voor het “vechtfederalisme”. Zijn pleidooi voor een institutionele status-quo zal evenwel niet lang standhouden. Persoonlijk verwacht ik met BHV opnieuw een elektroshock die het communautaire stof terug zal doen opwaaien en het Belgisch vraagstuk weer op tafel zal leggen.
De regimecrisis in België is niet voorbij. En de “nieuwe” Van Rompuy-doctrine kennen we ook: “rustige vastheid, stap voor stap, festina lente.” Maar ik vermoed dat Maddens dit keer zijn doctrine superieur zal vinden aan de stap-voor-stap benadering (“piecemeal engineering”) van federaal premier Van Rompuy.
Aan de lezer om te oordelen maar in elk geval heeft Bart Maddens met zijn boek een steen in de Belgische en Vlaamse kikkerpoel gegooid.
Eric VAN ROMPUY
Vlaams volksvertegenwoordiger