Gastbijdrage Lode Vereeck
17Jun11
Dit is een gastbijdrage van LODE VEREECK, Vlaams Parlementslid en fractieleider van LDD. Het is een standpunt dat alleen hem persoonlijk bindt maar alle oplossingen voor de Belgische politieke impasse zijn dezer dagen het overwegen waard. Vandaar deze bijdrage van een collega uit het Vlaams Parlement.
SIRE,GEEF MIJ 1461 DAGEN.
Een speltheoretische oplossing voor de Belgische politieke impasse
Er is een gezonde dosis cynisme nodig om het politieke spel te begrijpen, maar de huidige patstelling is meer dan alleen tactische spelletjes. De federale regeringsonderhandelingen lopen niet alleen spaak omdat Di Rupo en De Wever geen gezichtsverlies willen lijden, maar ook omdat er tussen deze twee politieke tenoren fundamentele tegenstellingen bestaan over de verdere toekomst van dit land.
Vette vis
De reden waarom De Wever het harder kan spelen dan Di Rupo is dat hij niet kan verliezen. Indien de onderhandelingen falen, dan bewijst hij waarvoor zijn partij staat, namelijk dat er in dit land twee totaal verschillende democratieën bestaan die niet langer compatibel zijn, waardoor een boedelscheiding de enige oplossing is. Maar indien ze de spreekwoordelijke ‘vette vis’ opleveren, dan kan De Wever met opgeheven hoofd toetreden tot een federale regering. De Wever hoeft de voorstelen dus enkel op hun ‘vetgehalte’ te beoordelen want geen enkele Vlaamse partij riskeert voorlopig om zonder N-VA in een federale regering te stappen. De positie van Di Rupo is minder benijdenswaardig. Als overtuigd unitarist moet hij bewijzen dat de federale staatsstructuren nog wel degelijk functioneren en dus moet er minimaal een regeerakkoord worden bereikt. Vroeg of laat zal hij dus een ‘vette vis’ moeten serveren om België overeind te houden.
Wat verstaat men onder een ‘vette vis’? Ofwel worden er belangrijke bevoegdheden - de zogenaamde ‘sociaal-economische hefbomen’ – geregionaliseerd; ofwel wordt de financiering van de deelstaten grondig hertekend; ofwel een combinatie van beide. De eerste piste is weinig waarschijnlijk. De laatste ‘vette vis’ die in federale wateren zwemt, is immers de sociale zekerheid. En het splitsen daarvan stuit op verzet bij de Franstaligen en sommige geledingen van het ‘maatschappelijk middenveld’ in Vlaanderen.
Dan maar een drastische hervorming van de financieringswet waarbij het gros van de belastingen niet langer door de Belgische staat, maar rechtstreeks door de gewesten zou worden geïnd. Zo voelen de gewesten de financiële gevolgen van hun eigen beleid. Deze ‘responsabilisering’ is in principe aanvaard door alle partijen, maar mag voor de Franstaligen geen verarming veroorzaken van hun gewest. De gevolgen van de ‘responsabilisering’ moeten dus opgevangen worden door het bestaande solidariteitsmechanisme van Vlaanderen naar de rest van het land. Alles blijft dus bij het oude.
Patstelling
Dit verklaart alvast de uitzichtloze patstelling van de federale regeringsonderhandelingen, die meer en meer beginnen te lijken op het vredesproces in het Midden-Oosten. Het zijn geen echte onderhandelingen, maar een ‘proces’ waarvan het einde nog lang niet in zicht is en dat de ganse legislatuur kan duren. Sire, geef mij 1461 dagen.
De oorzaak van deze pantomime ligt in de pertinente weigering om echte conclusies te trekken uit de electorale aardverschuiving van juni 2010, namelijk de noodzakelijke herstructurering van het Belgische huishouden. Hoewel onze huidige staatsstructuur amper 18 jaar oud is, zorgt de onvolmaaktheid ervan voor wederzijdse obstructies, onwerkzame compromissen en voordurende conflicten. Er moet dan ook een debat ten gronde gevoerd worden over wat Vlamingen en Franstaligen nog samen willen doen op het Belgische niveau. De rest komt logisch en grondwettelijk (art. 35) toe aan de gewesten. De lijst met nationale bevoegdheden werd echter nooit opgemaakt, waardoor artikel 35 van de Grondwet tot op heden dode letter bleef. Hoog tijd dus om resoluut de kaart van het confederalisme te trekken en de uitzichtloze situatie te deblokkeren.
Chicken game
In de huidige patstelling houden N-VA en PS echter het been stijf in de hoop zo meer uit de brand te kunnen slepen. Na één jaar blijven ze echter met lege handen achter. Een klassiek, speltheoretisch voorbeeld van een ‘chicken game’ waarbij niemand als eerste wil toegeven met het slechtst mogelijke resultaat als gevolg (het zogenaamde Nash-evenwicht). Wie wel toegeeft, is een ‘chicken’. Hoe kan men uit zo’n impasse geraken en een constructief onderhandelingsproces opstarten?
De ervaringen uit 2007 en 2010-2011 leren alvast dat de institutionele en sociaal-economische onderhandelingen niet achter elkaar, maar gelijktijdig moeten worden gevoerd. Zo niet, dreigt ofwel een vleugellamme regering (2007) ofwel geen regering (2010-2011). Maar ook bij parallelle besprekingen blijft de vraag wat er gebeurt indien er in het ene domein sneller een akkoord wordt gevonden. Toch maar weer wachten…?
Een ‘chicken game’ kan worden opgelost door een derde partner in het spel te betrekken. Het werkt zo: “Alle andere partijen nemen samen met N-VA en PS deel aan sociaal-economische onderhandelingen over pensioenen, werkloosheid, gezondheidszorg, justitie, immigratie, enzovoort. Indien meerderheden in elke taalgroep het met elkaar eens raken, dan wordt het akkoord uitgevoerd op federaal niveau; zoniet, dan wordt de bevoegdheid geregionaliseerd.” Dit zal de compromisbereidheid van N-VA én PS bevorderen. Want indien De Wever echt onredelijke eisen zou stellen, dan dreigt een akkoord zonder N-VA. En indien Di Rupo er niet in slaagt om een redelijk akkoord te smeden tussen de taalgroepen, dan raakt de federale staat haar bevoegdheid kwijt. N-VA en PS hebben dus belang bij een wederzijds compromis of ze dreigen buiten spel te worden gezet. Ook de derde speler (de andere partijen) moeten zich redelijk gedragen. Met deze aanpak komt er hopelijk een einde aan een uitzichtloze patstelling die onze welvaart begint te ondermijnen.
Lode Vereeck (LDD)
Vlaams volksvertegenwoordiger en fractieleider